O izolacji psychicznej

Niektóre zdrowe osoby doświadczają stanu psychicznego, który przypomina obserwacje autorów zajmujących się wczesnym autyzmem. Choć nie oznacza to, że są autystyczni w sensie klinicznym. Czują się nierzeczywiści, jakby żyli we śnie. Przy bliższym przyjrzeniu się można mieć wrażenie, że ich realne poczucie istnienia jest bardzo mgliste i słabe.

Tustin pisała, że w głębi osobowości może funkcjonować coś w rodzaju „autystycznej kapsuły”. Miejsce wycofane i chronione, w którym poczucie siebie, self pozostaje uśpione. W takiej kapsule nadal istnieją wszystkie możliwości rozwoju i kontaktu ze światem, jednak bezpieczna i autentyczna reprezentacja siebie nie zostaje w pełni ustanowiona. W codziennym życiu wywołuje to silne przerażenie relacjami i wyzwaniami.

Każdy człowiek może nosić w sobie obszar, w którym życie wydaje się odległe, jakby za cienką warstwą szkła. „Autystyczna kapsuła” jest w tym sensie symbolem części psychiki, która zatrzymała się w czasie, by przetrwać. Zjawisko to przypomina stan uśpienia - jakby coś żywego zostało owinięte w delikatną, ochronną powłokę. Ta część ma szansę się rozwinąć dzięki wrażliwej obecności drugiego człowieka. Kogoś, kto dostrzeże życie ukryte pod powłoką i stworzy warunki, by "kapsuła" mogła zacząć się otwierać. Buduje się wtedy most między tym, co zamrożone, a tym, co znów może płynąć.

Koncepcja „autystycznej kapsuły” Tustin pozwala zrozumieć, że w psychice osoby neurotycznej może istnieć obszar izolacji, chroniony i lękliwy, wymagający szczególnej uwagi terapeutycznej. Nie odnosi się to do klinicznej definicji autyzmu, lecz służy jako narzędzie do refleksji nad mechanizmami izolacji wewnętrznej i nad tym, jak w terapii można towarzyszyć w powolnym otwieraniu się psychiki ku pełniejszemu doświadczeniu siebie.

To przypomnienie, że w psychoterapii istotą często nie jest aktywna interpretacja, lecz cierpliwe, uważne towarzyszenie w rozpuszczaniu tego rodzaju "kapsuł" psychiki i tworzenie warunków do wzrastania zalążków poczucia siebie oraz rozwijania zdolności do relacji ze światem.

Na podstawie: Frances Tustin, Bariery autystyczne u pacjentów neurotycznych, Warszawa 2021, Wyd. Oficyna Wydawnicza Fundament

#psychoterapia #nieświadomość #zdrowiepsychiczne  #psychoanaliza #psychoterapiapsychoanalityczna #relacjaTerapeutyczna  #zdrowiepsychiczne #emocje #świadomość #psychoedukacja #słownikpsychoterapii #pojęciapsychoterapii  #poznajsiebie #wewnętrznyświat